Gezonde supermarktcoach de oplossing?

De schoolomgeving van scholieren is bepalend voor wat ze eten en drinken op een dag. Naast het eten en drinken dat zij van thuis meenemen wordt er gedurende de dag nog van alles bijgekocht. De supermarkt speelt daarin een belangrijke rol. Wat gebeurt er als zij iets leren van een jonge supermarktmedewerker? Onderzoeker Marlijn Huitink van de Vrije Universiteit zocht het uit.

De schoolomgeving van scholieren is bepalend voor wat ze eten en drinken op een dag. Naast het eten en drinken dat zij van thuis meenemen wordt er gedurende de dag nog van alles bijgekocht. De supermarkt speelt daarin een belangrijke rol. Een bezoekje aan de supermarkt is voor scholieren een sociale gebeurtenis, waar scholieren vaak onder schooltijd in groepjes naartoe gaan. Een blik op de kassaband laat zien dat ze voornamelijk ongezonde snacks en zoete drankjes vol suiker, zout en vet kopen. Peer educatie, waarbij jongeren iets leren van andere jongeren, is een effectief bewezen manier voor gedragsverandering. Het idee hierachter is dat jongeren eerder iets aannemen van leeftijdsgenoten dan van een ouder iemand, zoals een leraar op school. Dus wie kan scholieren nu beter iets leren over gezonde voeding en aankopen in de supermarkt dan jonge supermarktmedewerkers in de winkel om de hoek?

Interventie
Om gezonde voedingskeuzes onder Amsterdamse scholieren te stimuleren is voor dit onderzoek een interventie ontwikkeld waarin jonge Albert Heijn medewerkers scholieren in de supermarkt iets leren over gezonde voeding. De interventie richt zich op vmbo scholieren in buurten met een lage sociaaleconomische positie (SEP). Hier is voor gekozen omdat scholieren met een lager opleidingsniveau vaker ongezondere voedingskeuzes maken in vergelijking met scholieren met een hoger opleidingsniveau. Samen met Stichting TeamAlert (communicatiebureau zich gespecialiseerd in peer educatie), jonge AH medewerkers en vmbo scholieren is een 45-minuten durende workshop voor in de winkel ontwikkeld. Vervolgens zijn twaalf AH medewerkers van drie AH supermarkten opgeleid als Gezonde Supermarktcoach. Samen hebben zij 27 workshops gegeven aan bijna 340 scholieren van scholen uit de buurt. Tijdens de workshop deden de scholieren mee aan een quiz over gezond eten, stelden ze een goedkope, gezonde lunch en snacks samen en maakten ze gezamenlijk een voornemen om gezond te eten en drinken onder schooltijd. Aan de hand van een vragenlijstonderzoek is het effect van de interventie onderzocht en geëvalueerd.

 

Resultaten
Aan het vragenlijstonderzoek deden 432 vmbo scholieren (209 jongens, 223 meisjes) uit klas 1 en 2 van vier Amsterdamse middelbare scholen in Nieuw-West, West en Zuidoost (3 interventie scholen vs. 1 controle school) mee met een gemiddelde leeftijd van 13 jaar.

Uit het onderzoek blijkt dat 86% van de scholieren aangeeft dat ze iedere dag wel iets van eten en drinken meenemen van thuis. Hiervan zegt 70% dit meestal tot altijd ook op te eten en drinken. Naast het eten en drinken van thuis, zegt 67% van de scholieren een keer per week of vaker op school iets te kopen. Van scholieren die aangeven dat ze onder schooltijd in de buurt van school iets kopen zegt bijna 89% dat ze naar de supermarkt gaan. Van de scholieren zegt 67% een keer per week of vaker op school iets te kopen. Van scholieren die aangeven dat ze onder schooltijd in de buurt van school iets kopen zegt bijna 89% dat ze naar de supermarkt gaan. De scholieren geven aan ongeveer nog 2,30 euro uit te geven aan eten en drinken. De meest gekochte producten zijn chips, hartige broodjes (bv. saucijzenbroodjes) en sport- en energy drankjes.

 

De voedingskennis en houding ten opzichte van een gezonde voeding zijn toegenomen bij scholieren die de workshop hebben gevolgd in vergelijking met scholieren die geen workshops volgden. Ook waren de verwachtingen en evaluaties over de Gezonde Supermarktcoach van scholieren positief. Scholieren gaven bijvoorbeeld aan vaker groente en fruit te gaan eten onder schooltijd, de tips van de Gezonde Supermarktcoach over gezonde voeding te gaan opvolgen en hebben veel hebben geleerd. Scholieren gaven de Gezonde Supermarktcoach gemiddeld een 7.4.

Gezonde supermarktcoach leidt tot verbetering

De Gezonde Supermarktcoach leidt tot een verbetering van de voedingskennis en houding van scholieren ten opzichte van een gezonde voeding. Deze interventie is veelbelovend, maar dit was een pilot studie. Om te kijken of de Gezonde Supermarktcoach daadwerkelijk leidt tot een verhoging van het kopen van gezondere producten in de supermarkt en een gezonder eetpatroon is vervolgonderzoek nodig. In vervolgonderzoek kan het aankoopgedrag van scholieren tijdens pauzetijden worden gemeten met kassadata of observaties in de supermarkt. Daarnaast kan de inhoud van de workshop worden verbeterd, waarbij de focus meer ligt op het aanmoedigen van specifieke gezonde producten voor scholieren en het ontmoedigen van bijvoorbeeld suikerhoudende dranken.

In samenwerking met de Albert Heijn, gemeente Amsterdam, GGD Amsterdam en Amsterdam Health & Technology Institute

Door: Marlijn Huitink (VU)